PembeDergi.com

İki evrimsel psikolog Paul Vasey ve Doug VanderLaan, Kanada’daki Lethbridge Üniversitesi’nde eşcinselliğin evrimdeki yerini araştırdı ve sonuçlarını bir makalede yayınladı. Makale Psikoloji Bilimi Örgütü’nün (Association for Psychological Science) İnternet sitesinde de yayınlandı.

Orijinal makale (İngilizce, PDF): An Adaptive Cognitive Dissociation Between Willingness to Help Kin and Nonkin in Samoan Fa’afafine

Evrimsel bir bakış açısından bakarsak erkek eşcinselliği pek de bir anlam ifade etmiyor. Eşcinselliğin genetik olarak miras olabileceği sanılıyor ancak eğer homoseksüel erkeklerin çocuk sahibi olmaları heteroseksüel erkekler kadar mümkün değilse, bu mirasın çok uzun süre önce yokolmuş olması gerekmiyor muydu? Eğer verimli bir üreme avantajına sahip değilse bu farklı cinsel yönelimin senelerdir sürmesinin nedeni nedir?

Olası bir açıklama psikologların “soy seçim hipotezinde” yatıyor. Bunun anlamı şu; homoseksüel erkekler yakın akrabalarının hayatta kalmasında endirek bir yarar sağlıyor. Spesifik olarak teoriye göre homoseksüeller “ev içinde fayda sağlayarak” genetik havuzlarını koruyor. Heteroseksüel çocuklar evlilik yolu ile kendi ailelerini kurup evden uzaklaşırken, homoseksüeller kardeş, ebeveyn, kuzen, yeğen gibi aile üyelerine karşı daha koruyucu ve daha ilgili davranarak aile genlerinin hayat süresini uzatıyor.

Kanada’daki Lethbridge Üniversitesi’nden iki evrim psikoloğu Paul Vasey ve Doug VanderLaan bu teoriyi geçtiğimiz birkaç senedir bir pasifik adası olan Samoa’da deniyor. Samoa’yı seçmelerinin nedeni Samoa toplumunda geniş olarak kabul gören ve erkek cinsel partnerleri seçen erkeklerden oluşan Fa’afafine isimli bir grubun olması. Fa’afafine Samoa dilinde ne erkek ne kadın anlamına geliyor. Fa’afafineler genelde efemine oluyor ve sadece erkeklerle cinsel ilişki yaşıyor. Bu grubun toplumda kabul görmesi iyi bir çalışma örnek grubu oluşmasına yol açıyor.

Geçmiş araştırmalar göstermiş ki fa’afafineler Samoalı kadınlardan ve heteroseksüel erkeklerinden daha çok ailenin küçük üyelerine ilgi gösteriyor. Evde kalarak ailenin küçüklerine bakmaya, yeğen ve kuzenlerine sanat ve müzik konusunda yardımcı olmaya, finansal olarak aile üyelerine destek olmaya – ailelerinin eğitim ve sağlık masraflarını karşılamaya daha yatkın. Bu yeni çalışmada bilim insanları fa’afafinelerin aile üyelerine karşı daha koruyucu olmasına yol açan psikolojilerini inceledi.

Büyük bir fa’afafine örnek grubu oluşturdular ve bunu heteroseksüel erkek ve kadın gruplarla karşılaştırdılar. Bu gruplara aile üyelerine karşı davranışlardan oluşan bir test yapıldı. Test aile üyelerine bakma, hediye verme, öğrenimine yardımcı olma gibi konuların yanında aile dışından olan çocuklara karşı da yardımcı davranışları tespit etmeye çalışıyordu. Sonuçlar Psikoloji Bilimi Dergisinde yayınlandı ve soy seçim hipotezini destekler nitelikteydi. Samoalı heteroseksüel erkek ve kadınlara göre fa’afafineler aile üyelerine ve çocuklara karşı çok daha yumuşak ve koruyucu. Bilim insanları burada fa’afafinelerin kaynaklarını kendi ailelerine daha çok harcadıklarını ve böylece evrim sürecinde ailenin diğer çocuklarına göre daha çok gen havuzlarını koruduklarını gösteriyor.

Çocuk sahibi olmamalarını telafi etmek için fa’afafineler ailedeki kuzen ve yeğenlere yöneliyorlar. Vasey bu durumu şöyle açıklıyor; “Eğer cinsel olarak birbirlerine çekilen erkeklerin varlığını soy seçim hipotezi ile açıklarsak, eşcinsel erkeklere evrimde “süper dayılar” ve “süper amcalar” rolü yüklememiz gerekiyor.” Vasey ayrıca şunu ekliyor; “Eşcinsel erkeklerin varlığı ailenin gen havuzunu koruması yanında aslında ürememelerinin tam karşılığı da değil.”

Peki bu bulguların Samoa dışında bir anlamı var mı? Hem evet, hem hayır. Samoa toplumu özellikle Batı toplumlarından çok farklı. Samoa toplumu bir arada yaşayan büyük aileler üzerine kurulu, Batı toplumu ise daha bireysel ve homofobik. Batı toplumunda ayrıca aileler coğrafik olarak da daha dağınık, yani eşcinsel erkeklerin bu rollerini etkisiz kılıyor. Araştırmacılar bu konuyu ise şöyle açıklıyor; eşcinsellik Samoa tarzı kalabalık yaşayan ailelerin dünyada yoğun olduğu dönemde evrimleşmiş bir özellik olabilir. Bu anlamda eşcinseller Batı dünyası ile uyumsuz değil, Batı dünyası eşcinsellerle uyumsuz bir hale geliyor olabilir.

Kaynak: Association for Psychological Science

Çeviri: Pembedergi.com